مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى
4
يادنامه علامه طباطبائى ( فارسى )
فصل اول در اثبات واجب الوجود لذاته عز اسمه : واجب الوجود بالذات موجود است ، قبل از اقامهء برهان بر اين مدعا لازم است بگوييم كه مراد ما از وجوب وجود بذاته و لذاته چيست ؟ هرچيز متصور و معقولى كه بهعنوان موضوع نسبت به محمول بودن موجود ملاحظه شود ، يا چنين محمولى از براى آن ضرورى است يا عدم چنين محمولى براى آن ضرورت دارد ، يا هيچيك از دو طرف براى آن ضرورى نيست . قسم اول واجب الوجود و قسم دوم ممتنع الوجود و قسم سوم ممكن الوجود به امكان خاص است و هريك از اين سه قسم خود اقسامى دارد كه در محل مربوط ، مورد بحث و دقت قرار گرفته است . به بعضى از اقسام واجب الوجود كه به بحث ما ارتباط دارد اشاره مىكنيم . چنانچه موضوع مفروض كه به موجوديت به نحو ضرورت و وجوب ، موصوف مىشود در اين اتصاف واسطهء در عروض ندارد ؛ يعنى به وصف موجوديت حقيقة خود متصف است بدون هيچ قيدى كه به آن ضميمه شده باشد و بهسبب آن متصف گردد . مىگوييم كه موضوع كذائى بدون حيثيت تقييديه و بالذات به وصف